- Theo Luật Đấu thầu 2023, Bên mời thầu có trách nhiệm trả lời yêu cầu làm rõ hồ sơ mời thầu (E-HSMT) tối thiểu 02 ngày làm việc trước ngày đóng thầu; trường hợp không kịp làm rõ, bắt buộc phải gia hạn thời điểm đóng thầu để đảm bảo quyền tiếp cận thông tin bình đẳng của nhà thầu.
- Việc chủ đầu tư giải thích 'bỏ sót thông báo qua email' là vi phạm nghiêm trọng quy trình quản trị rủi ro và trách nhiệm số hóa trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, tước đoạt quyền tham gia cạnh tranh lành mạnh của các doanh nghiệp.
- Khi phát hiện E-HSMT có tiêu chí kỹ thuật mập mờ hoặc cài cắm rào cản hạn chế cạnh tranh mà không được làm rõ thỏa đáng, nhà thầu cần chủ động gửi kiến nghị đồng thời qua 2 kênh: trực tiếp trên hệ thống e-GP và văn bản gửi Người có thẩm quyền để yêu cầu tạm dừng đóng thầu.
Trong đấu thầu qua mạng, quyền được yêu cầu làm rõ hồ sơ mời thầu (HSMT) là một trong những công cụ pháp lý quan trọng nhất giúp nhà thầu giải mã các yêu cầu kỹ thuật phức tạp, phát hiện những điểm mập mờ hoặc kiến nghị tháo gỡ các tiêu chí cài cắm mang tính định hướng cục bộ. Đây là quyền năng được bảo hộ chặt chẽ bởi Luật Đấu thầu nhằm kiến tạo một sân chơi bình đẳng, minh bạch và cạnh tranh thực chất.
Thế nhưng, trên thực tế, không ít doanh nghiệp chào thầu đã rơi vào tình cảnh trớ trêu: Gửi yêu cầu làm rõ đúng trình tự, đúng thời hạn luật định trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia (e-GP), nhưng mòn mỏi chờ đợi mãi đến tận giờ đóng thầu vẫn không nhận được bất kỳ lời hồi đáp nào từ phía chủ đầu tư. Hậu quả là doanh nghiệp không đủ dữ liệu để lựa chọn vật tư phù hợp, không dám mạo hiểm nộp hồ sơ dự thầu và buộc phải đứng ngoài cuộc chơi.
Vụ việc vừa được Báo Đấu thầu công bố vào cuối tháng 10/2026 tại một gói thầu sửa chữa bể chứa xăng dầu ở Hà Tĩnh là minh chứng điển hình: Chủ đầu tư thản nhiên thừa nhận "bỏ sót yêu cầu làm rõ do không theo dõi kịp email", và vì gói thầu đã mở thầu nên... không thể giải quyết nữa!
Doanh nghiệp chào thầu cần phải làm gì khi quyền lợi chính đáng của mình bị phớt lờ? Luật Đấu thầu quy định chế tài ra sao đối với hành vi "bỏ quên" này?
Trong bài viết phân tích chuyên sâu này, RTS Agency sẽ cùng bạn mổ xẻ toàn cảnh vụ việc, trang bị cẩm nang pháp lý và quy trình bảo vệ quyền dự thầu kết hợp cùng hồ sơ năng lực dự thầu chuyên nghiệp.
1. Toàn cảnh vụ việc: Gửi yêu cầu làm rõ trước 7 ngày vẫn bị "bỏ quên"
Sự việc diễn ra tại Gói thầu số 03 Thi công sửa chữa, làm sạch bề mặt và sơn bảo vệ chống ăn mòn 2 bể chứa xăng dầu 15.000 m³ và 6 bể chứa xăng dầu 5.000 m³ tại Tổng kho xăng dầu Vũng Áng (tỉnh Hà Tĩnh), do Công ty CP Xăng dầu Dầu khí Vũng Áng làm chủ đầu tư. Gói thầu có giá trị được duyệt là 12,721 tỷ đồng, thực hiện theo hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng.
┌─────────────────────────────────────────────────────────┐
│ DIỄN TIẾN VỤ VIỆC BỎ SÓT LÀM RÕ TẠI VŨNG ÁNG │
└────────────────────────────┬────────────────────────────┘
│
28/09/2026: Nhà thầu MS gửi yêu cầu làm rõ E-HSMT trên mạng đấu thầu quốc gia
(Yêu cầu làm rõ thông số kỹ thuật vật liệu sơn và tính cạnh tranh)
│
05/10/2026: THỜI ĐIỂM ĐÓNG THẦU & MỞ THẦU
(Chủ đầu tư hoàn toàn im lặng, không trả lời văn bản làm rõ)
► Nhà thầu MS mất cơ sở lựa chọn vật tư nên KHÔNG THỂ NỘP HSDT
│
16/10/2026: Chủ đầu tư kiểm tra lại hệ thống mới "phát hiện" có yêu cầu làm rõ
27/10/2026: Chủ đầu tư giải thích: "Bỏ sót thông báo do không kiểm tra kịp email"
và từ chối giải quyết vì gói thầu đã mở thầu!
Theo phản ánh của Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng và Thương mại MS (Công ty MS), ngày 28/9/2026 (tức 7 ngày trước thời điểm đóng thầu), doanh nghiệp này đã gửi yêu cầu làm rõ E-HSMT trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Yêu cầu tập trung vào:
- Cơ sở xây dựng các thông số kỹ thuật khắt khe của vật liệu sơn chống ăn mòn.
- Khả năng cung ứng thực tế của các sản phẩm tương đương trên thị trường nhằm đảm bảo tính cạnh tranh, tránh việc chỉ định ngầm một nhãn hiệu độc quyền.
Đến ngày 5/10/2026 (ngày đóng thầu), chủ đầu tư hoàn toàn không có phản hồi. Do thiếu cơ sở kỹ thuật để lựa chọn hãng sơn và không thể tính toán giá dự thầu an toàn, Công ty MS đã phải cay đắng từ bỏ việc nộp hồ sơ dự thầu dù rất khao khát tham gia. Biên bản mở thầu ghi nhận chỉ có 2 liên danh nộp thầu.
Mãi đến ngày 27/10/2026, trong văn bản trả lời báo chí, Chủ đầu tư mới thừa nhận: "Do thông báo cập nhật qua email không được theo dõi kịp thời; email thông báo làm rõ không được gửi trực tiếp đến đơn vị tư vấn dẫn đến bỏ sót thông tin... Do gói thầu đã đóng/mở thầu nên không thể làm rõ trên hệ thống, và do Công ty MS không tham dự thầu nên không tiến hành làm rõ với doanh nghiệp này".
2. Quy định của Luật Đấu thầu 2023: Bên mời thầu có được quyền "quên" trả lời?
Câu trả lời dứt khoát là: HOÀN TOÀN KHÔNG!
Hành vi không trả lời yêu cầu làm rõ của nhà thầu và vẫn thản nhiên tiến hành đóng thầu là hành vi vi phạm nghiêm trọng quy trình tổ chức lựa chọn nhà thầu được quy định tại Luật Đấu thầu 2023 và Nghị định 24/2024/NĐ-CP:
┌─────────────────────────────────┬────────────────────────────────────────────────────────┬───────────────────────────┐
│ Điều khoản luật định │ Quy định cụ thể của Luật Đấu thầu 2023 │ Trách nhiệm của Bên mời thầu│
├─────────────────────────────────┼────────────────────────────────────────────────────────┼───────────────────────────┤
│ 1. Thời hạn nhà thầu gửi │ Nhà thầu gửi yêu cầu làm rõ trên hệ thống tối thiểu │ Nhà thầu gửi trước 7 ngày │
│ yêu cầu làm rõ E-HSMT │ 03 ngày làm việc trước ngày có thời điểm đóng thầu │ là hoàn toàn đúng luật │
├─────────────────────────────────┼────────────────────────────────────────────────────────┼───────────────────────────┤
│ 2. Thời hạn Bên mời thầu │ Bên mời thầu phải đăng tải văn bản làm rõ trên hệ thống│ Bắt buộc phải trả lời và │
│ phải đăng tải câu trả lời │ tối thiểu 02 ngày làm việc trước ngày đóng thầu │ công khai cho TẤT CẢ xem │
├─────────────────────────────────┼────────────────────────────────────────────────────────┼───────────────────────────┤
│ 3. Xử lý trường hợp không kịp │ Nếu việc làm rõ dẫn đến phải sửa đổi E-HSMT hoặc không │ BẮT BUỘC PHẢI GIA HẠN │
│ làm rõ trước thời hạn │ kịp thời gian 02 ngày làm việc, PHẢI GIA HẠN ĐÓNG THẦU │ thời điểm đóng thầu │
├─────────────────────────────────┼────────────────────────────────────────────────────────┼───────────────────────────┤
│ 4. Tính công khai và bình đẳng │ Văn bản làm rõ là một bộ phận không tách rời của HSMT, │ Không được giải thích riêng│
│ của văn bản làm rõ │ phải đăng tải công khai cho toàn bộ các nhà thầu biết │ hoặc giấu nhẹm thông tin │
└─────────────────────────────────┴────────────────────────────────────────────────────────┴───────────────────────────┘
Theo quy định tại Điều 47 Luật Đấu thầu 2023: Khi nhận được yêu cầu làm rõ hợp lệ, nếu Bên mời thầu chưa kịp xử lý hoặc nội dung làm rõ phức tạp cần xin ý kiến tư vấn thiết kế, Bên mời thầu bắt buộc phải thực hiện thủ tục gia hạn thời điểm đóng thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.
Việc bỏ mặc yêu cầu của nhà thầu và tự ý đóng thầu là hành vi hạn chế sự tham gia của nhà thầu, vi phạm nguyên tắc cạnh tranh, công bằng và minh bạch quy định tại Điều 5 Luật Đấu thầu.
3. "Bỏ sót email" - Lời giải thích thiếu thuyết phục trong kỷ nguyên đấu thầu số hóa
Lời giải thích của Chủ đầu tư rằng "do không theo dõi kịp email thông báo" bộc lộ sự yếu kém về quy trình quản trị dự án, hoặc nguy hiểm hơn là biểu hiện của sự thiếu khách quan:
┌─────────────────────────────────────────────────────────┐
│ VÌ SAO LÝ DO "QUÊN XEM EMAIL" KHÔNG THỂ CHẤP NHẬN? │
└────────────────────────────┬────────────────────────────┘
│
1. NỀN TẢNG VNEPS LÀ NGUỒN PHÁP LÝ GỐC ──► Mọi thao tác phải theo dõi trên Dashboard hệ thống
2. EMAIL CHỈ LÀ KÊNH THÔNG BÁO PHỤ TRỢ ──► Chủ đầu tư không thể đổ lỗi cho hộp thư rác (Spam)
3. THUÊ TƯ VẤN KHÔNG MIỄN TRỪ TRÁCH NHIỆM► Chủ đầu tư chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật
4. HỆ QUẢ GÂY THIỆT HẠI THỰC TẾ ──► Tước đoạt quyền nộp thầu của doanh nghiệp có tiềm lực
Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia mới (e-GP) được thiết kế với giao diện quản trị trực quan. Khi có bất kỳ yêu cầu làm rõ nào từ nhà thầu, hệ thống đều hiển thị trạng thái cảnh báo nổi bật (Notification Alert) ngay trên tài khoản nghiệp vụ của Chủ đầu tư và Bên mời thầu. Email chỉ là một kênh thông báo phụ trợ.
Hơn nữa, việc chủ đầu tư vin vào cớ "do nhà thầu không nộp HSDT nên không tiến hành làm rõ với doanh nghiệp này" là một sự ngụy biện trớ trêu: Chính vì chủ đầu tư không làm rõ thông số kỹ thuật nên nhà thầu mới không thể hoàn thiện hồ sơ để nộp! Nếu chủ đầu tư làm rõ minh bạch, số lượng nhà thầu tham dự có thể đã tăng lên, mang lại giá thầu cạnh tranh hơn rất nhiều cho dự án.
4. Bốn bước hành động bảo vệ quyền lợi của nhà thầu khi bị phớt lờ yêu cầu làm rõ
Khi tham gia chào thầu, nếu nhận thấy thời điểm đóng thầu đang đến gần (chỉ còn 2 - 3 ngày) mà Bên mời thầu vẫn im lặng trước yêu cầu làm rõ, doanh nghiệp không nên thụ động ngồi chờ.
Tại RTS Agency, chúng tôi khuyến nghị các nhà thầu kích hoạt ngay quy trình 4 bước tự bảo vệ quyền dự thầu:
┌────────────────────────────────────────────────────────┐
│ QUY TRÌNH 4 BƯỚC ĐẤU TRANH PHÁP LÝ CỦA NHÀ THẦU │
└───────────────────────────┬────────────────────────────┘
│
1. Gửi Nhắc Nhở Hỏa Tốc (Urgent Alert) ──► Gửi văn bản trực tiếp qua đường bưu điện & Email
2. Nộp Đơn Kiến Nghị Tạm Dừng Đóng Thầu ──► Gửi trực tiếp lên Người có thẩm quyền (Cấp trên)
3. Nộp HSDT Dự Phòng Kèm Thuyết Minh ──► Nộp phương án kỹ thuật tương đương để giữ quyền
4. Khiếu Nại Lên Hội Đồng Giải Quyết ──► Yêu cầu hủy kết quả mở thầu và tổ chức đấu thầu lại
Bước 1: Gửi văn bản hỏa tốc nhắc nhở Bên mời thầu
Trước thời điểm đóng thầu 48 giờ, nếu chưa có văn bản trả lời trên mạng, nhà thầu cần gửi công văn hỏa tốc bằng văn bản giấy có ký tên đóng dấu trực tiếp đến trụ sở Chủ đầu tư, đồng thời scan gửi vào tất cả các email liên hệ của Ban QLDA và đơn vị tư vấn chấm thầu. Trong công văn nhấn mạnh: "Yêu cầu làm rõ đã được gửi đúng hạn trên mạng; đề nghị Bên mời thầu gia hạn đóng thầu theo Điều 47 Luật Đấu thầu để trả lời theo đúng quy định".
Bước 2: Kiến nghị khẩn cấp lên Người có thẩm quyền
Nếu Bên mời thầu tiếp tục im lặng, nhà thầu lập tức gửi đơn kiến nghị vượt cấp lên Người có thẩm quyền (Chủ tịch UBND tỉnh/thành phố, Tổng giám đốc Tập đoàn hoặc Bộ trưởng bộ chủ quản). Đề nghị Người có thẩm quyền chỉ đạo tạm dừng thời điểm đóng thầu để thanh tra quy trình phát hành E-HSMT.
Bước 3: Nộp hồ sơ dự thầu với phương án kỹ thuật tương đương
Để không bị rơi vào cái bẫy "nhà thầu không nộp hồ sơ nên mất quyền khiếu nại", nhà thầu có thể chủ động nộp E-HSDT với phương án vật tư có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương hoặc cao hơn, kèm theo bản giải trình viện dẫn việc Bên mời thầu không trả lời làm rõ. Điều này giúp doanh nghiệp chính thức trở thành "Nhà thầu tham dự thầu", có đầy đủ tư cách pháp nhân để khiếu nại kết quả đánh giá theo Luật Đấu thầu.
Bước 4: Yêu cầu thành lập Hội đồng giải quyết kiến nghị
Sau khi mở thầu, nếu quyền lợi bị xâm phạm, nhà thầu có quyền gửi đơn lên Sở Kế hoạch và Đầu tư (hoặc Sở Tài chính) yêu cầu thành lập Hội đồng giải quyết kiến nghị độc lập. Trong rất nhiều vụ việc tương tự, các cơ quan chức năng đã ra quyết định hủy bỏ kết quả lựa chọn nhà thầu và buộc chủ đầu tư phải hủy thầu để tổ chức đấu thầu lại từ đầu.
5. Bảng checklist phát hiện tiêu chí "cài cắm" và kỹ thuật soạn văn bản làm rõ
Để văn bản làm rõ có sức nặng pháp lý, buộc Bên mời thầu phải trả lời nghiêm túc, nhà thầu cần rà soát E-HSMT theo bảng checklist nhận diện các "rào cản kỹ thuật ngầm" dưới đây:
┌─────────────────────────────────┬────────────────────────────────────────────────────────┬───────────────────────────┐
│ Tiêu chí nghi vấn cài cắm │ Dấu hiệu nhận biết trong E-HSMT │ Căn cứ pháp lý kiến nghị │
├─────────────────────────────────┼────────────────────────────────────────────────────────┼───────────────────────────┤
│ 1. Chỉ định đích danh nhãn hiệu │ Đưa thông số kỹ thuật độc quyền của 1 hãng sơn, │ Khoản 3 Điều 44 Luật │
│ hoặc xuất xứ cá biệt │ 1 loại thiết bị mà chỉ 1 nhà sản xuất duy nhất có │ Đấu thầu: Cấm nêu nhãn hiệu│
├─────────────────────────────────┼────────────────────────────────────────────────────────┼───────────────────────────┤
│ 2. Giấy phép con vô lý │ Yêu cầu giấy ủy quyền bán hàng (MAF) của nhà sản xuất │ Chỉ thị 47/CT-TTg và │
│ │ đối với các hàng hóa thông dụng, phổ biến trên thị trường│ Thông tư hướng dẫn e-GP │
├─────────────────────────────────┼────────────────────────────────────────────────────────┼───────────────────────────┤
│ 3. Nhân sự chủ chốt quá mức │ Gói thầu quy mô nhỏ nhưng đòi hỏi chỉ huy trưởng phải │ Hướng dẫn của Bộ Xây dựng │
│ cần thiết │ có bằng thạc sĩ hoặc chứng chỉ hành nghề hạng I │ về định mức nhân lực │
├─────────────────────────────────┼────────────────────────────────────────────────────────┼───────────────────────────┤
│ 4. Hợp đồng tương tự phi lý │ Đòi hỏi hợp đồng tương tự phải đúng 100% từng hạng mục │ Vi phạm nguyên tắc bản chất│
│ │ nhỏ thay vì đánh giá tính chất tương tự về quy mô │ tương tự của công trình │
├─────────────────────────────────┼────────────────────────────────────────────────────────┼───────────────────────────┤
│ 5. Tiêu chuẩn địa phương hóa │ Yêu cầu nhà thầu phải có trụ sở hoặc kho bãi đóng tại │ Cấm phân biệt đối xử theo │
│ │ địa bàn tỉnh/thành phố nơi thực hiện gói thầu │ địa giới hành chính │
└─────────────────────────────────┴────────────────────────────────────────────────────────┴───────────────────────────┘
Khi soạn thảo văn bản làm rõ, nhà thầu không nên dùng lời lẽ gay gắt mang tính quy chụp. Hãy sử dụng ngôn ngữ pháp lý trung lập, viện dẫn chính xác các điều khoản của Luật Đấu thầu, các Nghị định và Thông tư hiện hành, kèm theo các tài liệu kỹ thuật so sánh chứng minh rằng tiêu chí của E-HSMT đang làm hạn chế sự tham gia của các sản phẩm có chất lượng tương đương.
6. Dịch vụ rà soát pháp lý thầu và chuẩn hóa Hồ sơ năng lực tại RTS Agency
Trong môi trường đấu thầu số hóa ngày nay, việc sở hữu một đội ngũ am hiểu luật pháp và có kỹ năng phản biện kỹ thuật sắc sảo là vũ khí sống còn của mọi nhà thầu.
Tại RTS Agency, chúng tôi mang đến dịch vụ cố vấn thầu toàn diện giúp doanh nghiệp an tâm trên mọi mặt trận:
- Rà soát E-HSMT và Soạn thảo văn bản làm rõ chuyên nghiệp: Hỗ trợ nhà thầu "giải mã" các hồ sơ mời thầu phức tạp, phát hiện các rào cản kỹ thuật phi lý và soạn thảo các công văn làm rõ chuẩn xác về mặt pháp lý, buộc Bên mời thầu phải mở rộng tính cạnh tranh.
- Thiết kế Hồ sơ năng lực công ty chuẩn hóa đấu thầu: Kiến trúc toàn bộ bảng biểu kinh nghiệm, hồ sơ thiết bị, nhân sự và phương án thi công tương đương, sẵn sàng cho mọi tình huống thẩm định khắt khe.
- Tư vấn giải pháp Hồ sơ năng lực công ty xây dựng và sản xuất: Chuẩn hóa các chứng chỉ chất lượng ISO, chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng, giúp doanh nghiệp chứng minh năng lực vượt trội trước mọi đối thủ.
Lời kết: Đấu thầu minh bạch bắt đầu từ sự chủ động của nhà thầu
Một nền đấu thầu lành mạnh không thể tự nhiên xuất hiện nếu các nhà thầu chấp nhận im lặng và cam chịu trước những sai phạm của bên mời thầu. Chủ động lên tiếng, kiên quyết bảo vệ quyền được làm rõ thông tin và đấu tranh bằng các công cụ pháp lý chính thống chính là cách tốt nhất để doanh nghiệp bảo vệ cơ hội kinh doanh của chính mình, đồng thời góp phần làm trong sạch thị trường mua sắm công của quốc gia.
Hãy liên hệ ngay với đội ngũ chuyên gia của RTS Agency để được tư vấn chiến lược rà soát hồ sơ mời thầu và nâng tầm hồ sơ năng lực dự thầu chuyên nghiệp:
- Khám phá các dự án tiêu biểu: Dự án thiết kế hồ sơ năng lực thầu
- Dịch vụ trọng tâm: Thiết kế hồ sơ năng lực công ty RTS
- Tham khảo chuyên sâu: Lỗ hổng hồ sơ năng lực kỹ thuật khi chào thầu
- Đăng ký tư vấn trực tiếp cùng chuyên gia thầu: Liên hệ RTS Agency
Website, hồ sơ năng lực, bao bì và nhận diện thương hiệu.