- Hợp đồng tương tự phải thỏa mãn đồng thời hai điều kiện cốt lõi: tương tự về bản chất/tính chất công việc (cấp và loại công trình) và tương tự về quy mô (giá trị tối thiểu thường bằng 50% đến 70% giá trị gói thầu dự thầu).
- Tất cả hợp đồng tương tự kê khai bắt buộc phải hoàn thành nghiệm thu bàn giao và có đầy đủ tài liệu kiểm chứng (hợp đồng scan gốc, biên bản nghiệm thu hoàn thành đưa vào sử dụng, hóa đơn VAT hoặc thanh lý hợp đồng); hợp đồng đang thi công dở dang tuyệt đối không được chấp nhận.
- Trong liên danh dự thầu, từng thành viên phải chứng minh hợp đồng tương tự có giá trị tương ứng với tỷ lệ phần trăm khối lượng công việc đảm nhận; sai sót phân bổ giá trị của một thành viên sẽ khiến cả liên danh bị loại.
Trong tiêu chuẩn đánh giá về năng lực và kinh nghiệm của hồ sơ mời thầu (E-HSMT), Hợp đồng tương tự là tiêu chí định lượng có tính sàng lọc khắt khe nhất. Đây là bằng chứng thực tế chứng minh nhà thầu không chỉ có "năng lực trên giấy tờ" mà đã từng tổ chức thi công, bàn giao và vận hành thành công những công trình có quy mô, cấp độ kỹ thuật tương đương với gói thầu đang xét.
Tuy nhiên, theo các số liệu thống kê giải quyết khiếu nại trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, hợp đồng tương tự cũng chính là "vùng trũng" phát sinh nhiều tranh chấp và lỗi loại thầu nhất. Rất nhiều nhà thầu sở hữu hồ sơ năng lực đồ sộ nhưng bị loại tức tưởi vì nhầm lẫn giữa công trình cấp II và cấp III, sử dụng hợp đồng đang thi công dở dang, hoặc thiếu biên bản nghiệm thu bàn giao đưa vào sử dụng theo đúng biểu mẫu pháp luật quy định.
SƠ ĐỒ ĐỐI SOÁT HỢP ĐỒNG TƯƠNG TỰ TRONG ĐẤU THẦU QUA MẠNG
┌────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ HỢP ĐỒNG TƯƠNG TỰ ĐƯỢC CHẤP NHẬN THEO E-HSMT │
└───────────────────────────────────┬────────────────────────────────────┘
│
┌─────────────────┴─────────────────┐
▼ ▼
┌──────────────────────────────────┐ ┌──────────────────────────────────┐
│ TIÊU CHÍ 1: TƯƠNG TỰ VỀ TÍNH CHẤT│ │ TIÊU CHÍ 2: TƯƠNG TỰ VỀ QUY MÔ │
│ (BẢN CHẤT CÔNG TRÌNH / HẠNG MỤC) │ │ (GIÁ TRỊ TIỀN TỆ ĐÃ HOÀN THÀNH) │
├──────────────────────────────────┤ ├──────────────────────────────────┤
│ • Cùng loại công trình (Dân dụng,│ │ • Đạt tối thiểu 50% - 70% giá trị│
│ Giao thông, Hạ tầng kỹ thuật) │ │ gói thầu đang xét │
│ • Cấp công trình tương đương: │ │ • Được phép cộng dồn hợp đồng nhỏ│
│ Cấp I, Cấp II, Cấp III │ │ (nếu HSMT cho phép quy đổi) │
│ • Giải pháp công nghệ đặc thù │ │ • Tính đúng tỷ lệ trong liên danh│
└─────────────────┬────────────────┘ └─────────────────┬────────────────┘
│ │
└─────────────────┬─────────────────┘
│ BẮT BUỘC ĐỒNG THỜI
▼
┌────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ BỘ TÀI LIỆU MINH CHỨNG PHÁP LÝ HỢP LỆ (KHÔNG THỂ THIẾU): │
│ ✔ 1. Hợp đồng kinh tế gốc & các phụ lục điều chỉnh giá trị │
│ ✔ 2. Biên bản nghiệm thu hoàn thành công trình đưa vào sử dụng │
│ ✔ 3. Hóa đơn tài chính VAT / Xác nhận thanh lý quyết toán hợp đồng │
│ ❌ NẾU THIẾU TÀI LIỆU HOẶC ĐANG THI CÔNG DỞ DANG -> BỊ LOẠI TUYỆT ĐỐI │
└────────────────────────────────────────────────────────────────────────┘
1. Định nghĩa chuẩn mực về hợp đồng tương tự theo Luật Đấu thầu 2023 và Thông tư 06/2024/TT-BKHĐT
Căn cứ theo quy định tại Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, Nghị định 24/2024/NĐ-CP và hướng dẫn chi tiết tại Thông tư 06/2024/TT-BKHĐT, hợp đồng tương tự là hợp đồng mà nhà thầu đã thực hiện và hoàn thành toàn bộ (hoặc hoàn thành phần lớn), trong đó các hạng mục công việc có sự tương đồng với gói thầu đang xét trên hai khía cạnh:
- Tương tự về bản chất và độ phức tạp kỹ thuật:
- Cùng loại công trình: Ví dụ gói thầu xây lắp công trình giao thông (đường giao thông đô thị) thì hợp đồng tương tự phải là công trình giao thông đường bộ, không thể thay thế bằng công trình dân dụng (tòa nhà văn phòng).
- Cấp công trình tương đương: Công trình trong hợp đồng tương tự phải có cấp công trình bằng hoặc cao hơn cấp công trình yêu cầu của gói thầu (theo phân cấp công trình tại Nghị định 06/2021/NĐ-CP và Thông tư 06/2021/TT-BXD).
- Tương tự về quy mô (giá trị thực hiện):
- Thông thường, giá trị của 01 hợp đồng tương tự phải đạt tối thiểu 50% giá trị gói thầu đang xét (đối với gói thầu quy mô nhỏ) hoặc từ 70% trở lên (đối với gói thầu quy mô thông thường).
- Trong một số trường hợp, HSMT cho phép quy đổi: nếu nhà thầu không có 01 hợp đồng tương đương 70%, có thể chứng minh bằng 02 hoặc 03 hợp đồng có giá trị tối thiểu từ 35% đến 50%, nhưng tổng giá trị các hợp đồng cộng lại phải lớn hơn hoặc bằng giá trị yêu cầu.
Nhà thầu cần đặc biệt lưu ý: khái niệm "hoàn thành" được xác định tại thời điểm nghiệm thu bàn giao đưa vào sử dụng, chứ không tính theo ngày ký hợp đồng hay thời điểm chuyển tiền tạm ứng.
2. 5 cạm bẫy phổ biến khiến nhà thầu bị loại tại bước đánh giá hợp đồng tương tự
Thực tiễn thẩm định thầu cho thấy, ngay cả những doanh nghiệp xây dựng quy mô lớn cũng thường xuyên vướng phải các sai sót sơ đẳng sau:
2.1. Hợp đồng chưa được nghiệm thu hoàn thành đưa vào sử dụng
Nhiều nhà thầu đang thi công một dự án có giá trị rất lớn (đạt 90% khối lượng), tiến độ thực hiện rất tốt và đã được thanh toán nhiều đợt. Nhà thầu tự tin đính kèm hợp đồng này kèm các biên bản nghiệm thu giai đoạn (A-B) để chứng minh năng lực.
- Quy định pháp lý: Khoản 3 Điều 30 Nghị định 24/2024/NĐ-CP quy định hợp đồng tương tự phải là hợp đồng đã hoàn thành toàn bộ hoặc hoàn thành hạng mục công việc tương đương và được nghiệm thu đưa vào sử dụng.
- Hậu quả: Tổ chuyên gia chấm thầu loại bỏ hợp đồng này vì chưa có Biên bản nghiệm thu hoàn thành công trình (hoặc bàn giao đưa vào sử dụng), dẫn đến nhà thầu bị đánh giá "Không đạt" về kinh nghiệm thực hiện.
2.2. Nhầm lẫn giữa cấp công trình thiết kế và cấp công trình xây lắp
Cấp công trình được phân định dựa trên quy mô công suất và quy mô kết cấu (chiều cao, nhịp kết cấu, độ sâu ngầm).
- Nhiều nhà thầu lầm tưởng việc thi công một tòa nhà 9 tầng (Cấp III) có giá trị 100 tỷ đồng có thể dùng làm hợp đồng tương tự cho một gói thầu xây dựng tòa nhà 15 tầng (Cấp II) có giá trị 80 tỷ đồng.
- Mặc dù giá trị tiền lớn hơn, nhưng do cấp công trình thấp hơn (Cấp III so với Cấp II), hợp đồng này bị từ chối thẳng thừng về tính chất kỹ thuật.
2.3. Hợp đồng thầu phụ không có xác nhận của Chủ đầu tư
Doanh nghiệp tham gia với tư cách nhà thầu phụ (Sub-contractor) cho một Tổng thầu lớn tại một dự án trọng điểm. Khi dự thầu gói thầu mới, doanh nghiệp kê khai phần việc thầu phụ này nhưng chỉ nộp Hợp đồng giao khoán giữa Tổng thầu và Nhà thầu phụ kèm hóa đơn VAT.
- Theo quy định của Luật Đấu thầu, năng lực của nhà thầu phụ chỉ được công nhận hợp pháp khi có văn bản chấp thuận nhà thầu phụ của Chủ đầu tư hoặc Biên bản nghiệm thu có xác nhận trực tiếp của Chủ đầu tư/Ban Quản lý dự án.
- Thiếu chữ ký xác nhận của Chủ đầu tư gốc, hợp đồng thầu phụ này bị coi là giao khoán nội bộ không đủ cơ sở pháp lý để chứng minh năng lực kinh nghiệm.
2.4. Sai sót tính toán phân bổ giá trị trong liên danh
Trong liên danh dự thầu, từng thành viên phải đáp ứng yêu cầu hợp đồng tương tự tương ứng với phần công việc đảm nhận.
- Ví dụ: Gói thầu 100 tỷ đồng, yêu cầu hợp đồng tương tự tối thiểu 50 tỷ đồng (50%). Thành viên A đảm nhận 60% khối lượng, Thành viên B đảm nhận 40% khối lượng.
- Thành viên B phải có hợp đồng tương tự tối thiểu là:
50 tỷ x 40% = 20 tỷ đồng. - Nếu Thành viên B chỉ nộp được hợp đồng trị giá 18 tỷ đồng, Thành viên B bị đánh giá "Không đạt". Do cơ chế trách nhiệm liên đới, toàn bộ liên danh bị loại bỏ ngay lập tức, tương tự bài học tại gói thầu EPC 301 tỷ Duyên Hải 3 bài học hợp đồng tương tự.
2.5. Hợp đồng đã bị xử phạt vi phạm hợp đồng hoặc chậm tiến độ nghiêm trọng
Theo cơ sở dữ liệu đấu thầu quốc gia mới nhất, các chủ đầu tư có trách nhiệm công khai danh sách các nhà thầu có hành vi vi phạm hợp đồng, bị chấm dứt hợp đồng do lỗi của nhà thầu hoặc thi công chậm tiến độ quá 30 ngày. Nếu hợp đồng tương tự kê khai thuộc danh sách các dự án từng bị cảnh cáo hoặc phạt vi phạm nghĩa vụ hợp đồng, tổ chuyên gia có quyền bác bỏ uy tín thực hiện của nhà thầu.
3. Công thức tính và nguyên tắc cộng dồn quy mô giá trị hợp đồng tương tự
Để tối ưu hóa danh mục hợp đồng khi tham gia các gói thầu quy mô lớn, nhà thầu cần nắm vững ma trận quy đổi giá trị theo quy chuẩn của Thông tư 06/2024/TT-BKHĐT:
| HÌNH THỨC CHỨNG MINH | YÊU CẦU GIÁ TRỊ TỐI THIỂU | ĐIỀU KIỆN ÁP DỤNG | TÍNH KHẢ THI |
|---|---|---|---|
| Phương án 1: Một hợp đồng duy nhất | $\ge 70%$ (hoặc $\ge 50%$) giá trị gói thầu dự thầu | Cùng loại và cùng cấp công trình | Ưu tiên số 1, hồ sơ gọn gàng, độ tin cậy tuyệt đối |
| Phương án 2: Hai hợp đồng cộng dồn | Mỗi hợp đồng $\ge 35%$, tổng giá trị 2 hợp đồng $\ge 70%$ | HSMT có điều khoản cho phép thay thế bằng nhiều hợp đồng | Thích hợp cho doanh nghiệp có nhiều dự án quy mô vừa |
| Phương án 3: Hạng mục tương đương | Giá trị hạng mục chính $\ge 70%$ giá trị hạng mục tương ứng | Áp dụng cho các gói thầu phức hợp (EC, EPC) | Cần bóc tách chi tiết biên bản nghiệm thu từng phần việc |
Khi quy đổi giá trị của các hợp đồng đã thực hiện từ các năm trước, nhà thầu cần lưu ý đến hệ số trượt giá (chỉ số giá xây dựng) nếu E-HSMT có quy định tính toán giá trị hợp đồng về thời điểm hiện tại, giúp giá trị hợp đồng cũ được nâng lên tương ứng với mặt bằng giá thị trường.
4. Giải pháp xử lý khi nhà thầu thiếu hợp đồng tương tự quy mô lớn: Chiến lược liên danh và vai trò nhà thầu phụ
Khi doanh nghiệp đứng trước một cơ hội đấu thầu lớn nhưng năng lực hợp đồng tương tự trong quá khứ chưa đủ ngưỡng yêu cầu, có 2 giải pháp chiến lược hợp pháp để vượt qua rào cản này:
[GIẢI PHÁP 1: THÀNH LẬP LIÊN DANH CHIẾN LƯỢC (JOINT VENTURE)]
├── Tìm kiếm đối tác có hợp đồng tương tự quy mô lớn để giữ vai trò Đứng đầu liên danh.
├── Doanh nghiệp nhận phần công việc phù hợp với năng lực hợp đồng tương tự hiện có của mình.
└── Phân chia rành mạch phạm vi công việc trong Thỏa thuận liên danh theo đúng hướng dẫn.
[GIẢI PHÁP 2: THAM GIA VỚI TƯ CÁCH NHÀ THẦU PHỤ NĂNG LỰC CAO]
├── Hợp tác cùng các Tổng thầu lớn, đảm nhận các gói thầu chuyên môn hóa (M&E, cảnh quan, kết cấu thép).
├── Yêu cầu ghi rõ danh tính nhà thầu phụ trong HSDT của Tổng thầu để được Chủ đầu tư phê duyệt chính thức.
└── Sau khi hoàn thành, thu thập đầy đủ Biên bản nghiệm thu có xác nhận 3 bên để tích lũy hợp đồng tương tự.
Việc chủ động áp dụng các giải pháp này kết hợp với việc kiểm soát chặt chẽ các điều kiện về chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng và kỹ thuật tổ chức chiến lược lập hồ sơ liên danh chào thầu sẽ mở ra con đường nâng hạng quy mô cho các doanh nghiệp xây lắp một cách vững chắc nhất.
5. Dịch vụ rà soát và hoàn thiện hồ sơ năng lực dự thầu chuyên nghiệp tại RTS Agency
Kiểm soát tính hợp lệ của hợp đồng tương tự đòi hỏi con mắt thẩm định tinh tường của các chuyên gia pháp chế và kỹ sư đấu thầu dày dạn kinh nghiệm. Tại RTS Agency, chúng tôi cung cấp dịch vụ tư vấn và thiết kế hồ sơ thầu toàn diện giúp doanh nghiệp xây lắp loại bỏ 100% rủi ro bị đánh trượt:
- Thẩm định và đối soát chéo danh mục hợp đồng: Rà soát từng điều khoản hợp đồng, biên bản nghiệm thu, hóa đơn VAT và tra cứu mã dự án trên hệ thống dữ liệu quốc gia trước thời điểm nộp thầu.
- Quy hoạch và trực quan hóa hồ sơ năng lực: Không chỉ dừng lại ở các văn bản hành chính khô khan, chúng tôi biến các hợp đồng tương tự thành những Case Study dự án trực quan, chuyên nghiệp, có đầy đủ hình ảnh thực tế công trình, sơ đồ công nghệ và chứng nhận chất lượng, tạo ấn tượng vượt trội trước Chủ đầu tư.
- Xây dựng chiến lược dự thầu tối ưu: Tư vấn cơ cấu phân chia tỷ lệ liên danh an toàn, loại bỏ nguy cơ bị loại vì các lỗi kỹ thuật như đã từng được cảnh báo tại ông lớn xây lắp trượt gói thầu 241 tỷ vì lỗi kỹ thuật.
Để sở hữu một bộ hồ sơ năng lực dự thầu chuyên nghiệp chuẩn xác về pháp lý và đẳng cấp về hình ảnh, hãy kết nối ngay với các chuyên gia tư vấn của chúng tôi tại trang liên hệ RTS Agency để nhận giải pháp hỗ trợ kịp thời và hiệu quả nhất.
Tư vấn Zalo